Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan 2025 yılına ait Girişim Özelliklerine Göre Dış Ticaret İstatistikleri, ülke dış ticaret dengesinin büyük ölçekli işletmeler tarafından şekillendirildiğini gözler önüne serdi.
Yayımlanan rapora göre, geçen yıl ihracat faaliyeti yürüten girişim sayısı 166 bin 459 olarak tespit edilirken, ithalat yapan girişimlerin sayısı 323 bin 769'a ulaştı. Sektörün yapısal dağılımına bakıldığında, ihracatçı girişimlerin yüzde 74,2'sini 1 ile 9 çalışanı olan mikro ölçekli işletmelerin oluşturduğu görüldü. Ancak bu sayısal çoğunluğa rağmen, mikro işletmelerin toplam ihracat hacmindeki katkısı yüzde 18,3 seviyesinde kaldı. Buna zıt olarak, büyük ölçekli girişimlerin ihracattaki payı yüzde 46,1'e çıktı. Küçük ölçekli işletmelerin payı yüzde 17,3, orta ölçekli işletmelerin payı ise yüzde 18,3 olarak ölçüldü.
İthalat kaleminde ise büyük işletmelerin dominasyonu çok daha keskin bir biçimde kendini hissettirdi. 250 ve üzeri çalışanı bulunan büyük ölçekli girişimler, toplam ithalatın yüzde 59,4'ünü tek başına karşılarken, bu firmalar ithalat yapan toplam girişim sayısının yalnızca yüzde 1,1'ini temsil etti.
Faaliyet alanlarına göre incelendiğinde, sanayi ve ticaret sektörleri öne çıktı. Ana faaliyet alanı sanayi olan girişimler toplam ihracatın yüzde 57,6'sını, ticaret sektöründeki girişimler ise yüzde 37,7'sini gerçekleştirdi. İthalat tarafında da benzer bir tablo söz konusuydu; sanayinin payı yüzde 45,4, ticaretin payı ise yüzde 37,8 olarak kayıtlara geçti.
Sanayi sektörü özelinde büyük işletmelerin üstünlüğü tartışmasızdı. 250 ve üzeri çalışanı bulunan firmalar, sanayi ihracatının yüzde 70,3'ünü gerçekleştirdi. Sanayi ithalatında da bu firmaların payı yüzde 80,7'ye kadar yükseldi.
Pazar dağılımı açısından değerlendirildiğinde, ana faaliyeti sanayi olan girişimler, ihracatlarının yüzde 49,2'sini Avrupa Birliği (AB) ülkelerine yönlendirdi. AB dışındaki Avrupa ülkelerinin payı yüzde 14,3, Yakın ve Orta Doğu ülkelerinin payı ise yüzde 10,9 olarak belirlendi. Sanayi girişimlerinin ithalatında da ilk sırayı yüzde 35,3'lük payla AB ülkeleri aldı. Bu oranı, yüzde 25,9 ile Diğer Asya ülkeleri ve yüzde 15,9 ile AB dışındaki Avrupa ülkeleri takip etti.
Dış ticaretteki şirket yoğunlaşması da dikkat çeken bir diğer başlık oldu. En fazla dış ticaret hacmine sahip ilk 500 girişim, toplam ihracatın yüzde 51'ini, ithalatın ise yüzde 64,8'ini gerçekleştirdi. Sektörün en tepe noktalarına bakıldığında, en fazla ihracat yapan ilk 5 girişimin toplam ihracattaki payı yüzde 8,9 iken, en fazla ithalat yapan ilk 5 girişimin payı yüzde 13,8 olarak tespit edildi.
Girişimlerin coğrafi çeşitliliği de raporun önemli bulguları arasında yer aldı. Girişimlerin yüzde 39'u ihracatını tek bir ülkeye yaparken, yüzde 84,6'sı ithalatını yalnızca tek bir ülkeden sağladı. Buna karşılık, 20 ve daha fazla ülkeye ihracat yapan girişimler, toplam ihracatın yüzde 57,4'ünü oluşturdu. Aynı şekilde, 20 ve daha fazla ülkeden ithalat yapan girişimlerin oranı toplam girişim sayısının yüzde 0,8'ini oluşturmasına rağmen, bu firmalar toplam ithalatın yüzde 52,5'ini gerçekleştirdi.