ANKARA - BHA
Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), 15 ile 21 yaş aralığındaki gençlerin medya tüketim alışkanlıkları ve dijital okuryazarlık seviyeleri üzerine yaptığı kapsamlı çalışmanın bulgularını kamuoyuyla paylaştı. “Gençlerin Medya Kullanımı ve Dijital Okuryazarlık Araştırması-2025” başlığıyla yürütülen bu incelemede, gençlerin televizyon, isteğe bağlı yayın hizmetleri, radyo, internet ve sosyal medya platformlarını nasıl kullandığı ile dijital becerilerinin mevcut durumu ayrıntılı bir şekilde ele alındı.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan güncel nüfus verileri esas alınarak yaş ve cinsiyet oranlarına göre kotalı bir örneklem belirlendi. Araştırma, İBBS-2 sınıflandırmasına göre 26 ilde ikamet eden toplam 7 bin 511 gençle gerçekleştirildi. Veri toplama sürecinde bilgisayar destekli telefon anketi (CATI) yöntemi tercih edildi.
Gençlerin Yüzde 57,2’sinin Dijital Okuryazarlık Düzeyi Yüksek
Elde edilen verilere göre, katılımcı gençlerin yüzde 57,2’sinin yüksek, yüzde 28,9’unun orta ve yüzde 13,9’unun ise düşük düzeyde dijital okuryazarlığa sahip olduğu tespit edildi.
2022 yılındaki verilerle karşılaştırıldığında, gençlerin dijital okuryazarlık seviyesinde kayda değer bir ilerleme kaydedildiği görüldü. Düşük seviyedeki dijital okuryazarlığa sahip gençlerin oranı, 2022’de yüzde 35,6 iken 2025’te yüzde 13,9’a kadar geriledi. Buna karşın yüksek dijital okuryazarlık düzeyine sahip gençlerin payı, yüzde 29,4’ten yüzde 57,2’ye yükselerek önemli bir artış yaşadı.
Yaş gruplarına göre yapılan incelemede 19-21 yaş aralığındaki gençlerin yüzde 62,4’ünün yüksek dijital okuryazarlık düzeyine sahip olduğu belirlendi. 15-18 yaş grubundaki gençlerde ise bu oranın yüzde 53,4 olduğu görüldü.
Ofis Programları Kullanımında Düşük Oran
Araştırma, gençlerin dijital yetkinliklerine dair dikkat çeken bulgulara da ışık tuttu. Word, Excel ve PowerPoint gibi temel ofis yazılımlarını etkin biçimde kullanabilen gençlerin oranının yalnızca yüzde 42 olduğu ortaya çıktı. Bu durum, yapay zekâ araçlarının yaygınlaşmasının, temel dijital becerilerin gelişimi üzerindeki olası etkisini gözler önüne serdi.
Dijital Ayak İzi Farkındalığında Gelişme
Gençlerin çevrim içi ortamlarda bıraktıkları izlerin farkında olma düzeyleri de incelendi. Katılımcıların yaklaşık yarısının dijital ayak izi konusunda yüksek farkındalığa sahip olduğu görüldü. Kesin oranlara bakıldığında, gençlerin yüzde 55,3’ünün dijital ayak izi farkındalık düzeyinin yüksek, yüzde 44,7’sinin ise düşük olduğu belirtildi. Bu sonuçlar, gençlerin önemli bir bölümünün internetteki dijital izleri konusunda daha fazla bilinçlendirilmesinin gerekliliğine dikkat çekti.
Televizyon İzleme Süresi Azaldı
Gençlerin televizyon izleme alışkanlıklarında belirgin bir düşüş yaşandığı tespit edildi. 2022 yılında günlük ortalama televizyon izleme süresi 1 saat 40 dakika olarak ölçülmüşken, 2025 yılında bu sürenin günlük ortalama 40 dakikaya indiği kaydedildi.
Katılımcıların yüzde 77,4’ü son bir ay içinde televizyon yayını izlediğini bildirirken, televizyonu her gün izlediğini ifade edenlerin oranı yalnızca yüzde 10,1 oldu. Cinsiyete göre bakıldığında, kadınların televizyon izleme oranının yüzde 80,4, erkeklerin izleme oranının ise yüzde 74,5 olduğu saptandı.
İsteğe Bağlı Yayın Platformlarında Büyük Artış
İsteğe bağlı yayın platformlarına yönelimde önemli bir artış olduğu vurgulandı. Son bir ay içinde bu platformları kullandığını belirten gençlerin oranı yüzde 65, günlük kullanım oranı ise yüzde 9,7 olarak ölçüldü. 2022 yılında bu oranın yüzde 40 seviyesinde olduğu dikkate alındığında, gençler arasında isteğe bağlı yayın platformlarının kullanımında kayda değer bir yükseliş yaşandığı görüldü.
Kadınların günlük ortalama izleme süresi 1 saat, 19-21 yaş grubundaki gençlerin günlük ortalama izleme süresi ise 59 dakika olarak belirlendi.
Radyo Dinleme Oranı Geriledi
Dijital medya ortamlarının yaygınlaşmasıyla gençlerin medya tüketim alışkanlıkları çeşitlenmiş olsa da radyonun bu çoklu medya yapısında özel bir konumunu koruduğu görülüyor.
Araştırma bulgularına göre gençlerin yüzde 28,8’i son bir ay içinde radyo dinlediğini belirtirken, günlük radyo dinleme oranı yüzde 4,6 olarak tespit edildi. 2022 yılında radyo dinleme oranının yüzde 33,8 olduğu göz önünde bulundurulduğunda, gençler arasında radyo dinleme alışkanlığında bir düşüş yaşandığı anlaşıldı.
Kadınların günlük ortalama radyo dinleme süresi 33 dakika, erkeklerin dinleme süresi ise 44 dakika olarak raporlandı.
İnternet Kullanımı Yüzde 94,4’e Ulaştı
Araştırmada gençlerin internet kullanım oranının çok yüksek seviyelerde olduğu görüldü. Son bir ay içinde internet kullandığını bildirenlerin oranı yüzde 94,4 olurken, günlük kullanım oranı yüzde 78,1 olarak ölçüldü. Gençlerin günlük ortalama internet kullanım süresi kadınlarda 4 saat 37 dakika, erkeklerde ise 4 saat 50 dakika olarak belirlendi. 19-21 yaş grubunun günlük ortalama internet kullanım süresi 5 saat 10 dakika olarak kaydedildi.
Yapay Zekâ Kullanımı Yaygınlaşıyor
Aynı çalışmada gençlerin yapay zekâ teknolojilerine gösterdiği yoğun ilgi de dikkat çekti. Son bir ay içinde yapay zekâ destekli uygulamaları kullandığını beyan eden gençlerin oranı yüzde 74,9 olarak tespit edildi.
Her 10 Gençten 9’u Sosyal Medya Kullanıyor
Sosyal medya kullanımının gençler arasında son derece yaygın olduğu saptandı. Sosyal medyayı her gün kullananların oranı yüzde 70,8 olarak ölçüldü. Son bir ay içinde sosyal medya kullandığını belirten...