ANKARA - BHA
İki devletin enerji diplomasisindeki son gelişmeleri ele alan Türkiye-Azerbaycan 5. Enerji Forumu, sektörel geleceğe dair kritik mesajların paylaşıldığı bir platform haline geldi. Söz konusu buluşmada, fosil yakıtlar olan petrol ve doğal gazın ötesine geçilerek yenilenebilir enerji kaynakları, elektrik piyasaları ve bölge ülkelerini birbirine bağlayacak enterkoneksiyon projeleri merkezi bir gündem maddesi olarak işlendi.
Azerbaycan tarafının temsilcisi Enerji Bakanı Parviz Şahbazov’un ev sahipliğinde gerçekleştirilen foruma Türkiye’den Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar katıldı. Açılış oturumunda değerlendirmelerde bulunan Bayraktar, Ankara ile Bakü arasındaki ilişkilerin sağlam bir kardeşlik zemin üzerine oturduğunu ve bu bağın her alanda derinleştiğini vurguladı.
Enerji alanındaki ortaklık çeşitleniyor
Bakan Bayraktar, enerji sektörünün iki ülke arasındaki iş birliğinin en somut ve görünür meyvelerini verdiği alan olduğunu dile getirdi. İş birliği kapsamının sadece ham petrol ve doğalgaz ticaretiyle sınırlı kalmadığını belirten Bayraktar; madencilik faaliyetleri, yenilenebilir enerji yatırımları, enerji verimliliği uygulamaları, elektrik piyasalarının entegrasyonu ile iletim ve dağıtım şebekelerinin geliştirilmesinin de ortak çalışma alanları arasında yer aldığını açıkladı.
Küresel ölçekte enerji dinamiklerinin değiştiğine ve elektriğin merkezi rolünün arttığına dikkat çeken Bayraktar, sanayi tesislerinden ulaşıma, konutlardan günlük yaşamın her alanına kadar elektrifikasyonun yaygınlaşmasının, elektrik şebekelerinin stratejik önemini katlayarak artırdığını ifade etti.
Nahçıvan hattı ve yeşil koridor
Türkiye ile Azerbaycan arasındaki elektrik bağlantılarının güçlendirilmesine yönelik teknik çalışmaların devam ettiğini aktaran Bayraktar, Nahçıvan üzerinden geçecek enterkoneksiyon projesinin bu sürecin en kritik unsurlarından biri olduğunu söyledi.
Bakan Bayraktar, ayrıca Türkiye, Azerbaycan, Gürcistan ve Bulgaristan’ı kapsayan Yeşil Elektrik Üretimi ve Ticareti Projesi’ne özel bir önem atfetti. Bu projeyi daha önceki açıklamalarında “elektriğin TANAP’ı” benzetmesiyle tanımladığını hatırlatan Bayraktar, söz konusu çalışmanın bölgesel enerji entegrasyonu açısından taşıdığı stratejik ağırlığı vurguladı.
COP31’de imza hedefi
Türkiye’nin coğrafi konumu ve sahip olduğu altyapı avantajı sayesinde bölgenin enerji merkezi haline geldiğini kaydeden Bayraktar, enterkoneksiyon projelerinin yeni girişimlerle desteklenerek Türkiye, Azerbaycan, diğer bölge ülkeleri ve Avrupa’nın enerji arz güvenliğine katkı sunmayı hedeflediklerini belirtti.
Yeşil elektrik projesinin, COP31 iklim zirvesi kapsamında atılacak imzalarla yeni ve daha ileri bir aşamaya taşınmasının planlandığını açıklayan Bayraktar, Antalya’da 9-20 Kasım tarihleri arasında düzenlenecek COP31’e tüm paydaşları davet etti. Türkiye’nin bu toplantılarda, sözlerin eyleme dönüşmesi ve 2035 yılına kadar elektrik üretiminin yüzde 35’inin yenilenebilir kaynaklardan sağlanması hedefi doğrultusunda ortak kararlar alınması için aktif bir rol üstleneceğini ifade etti.
Avrupa’ya uzanacak üçüncü hat
Forum oturumlarının ardından basın mensuplarının sorularını yanıtlayan Bayraktar, Türkiye ve Azerbaycan’ın üzerinde mutabık kaldığı üç temel elektrik projesini kamuoyuyla paylaştı.
Bu projelerden ilki, Nahçıvan üzerinden Türkiye’ye fiziksel elektrik iletim hattının çekilmesidir. İkinci proje, Türkiye, Gürcistan, Azerbaycan ve Bulgaristan arasında kurulacak dörtlü yeşil enerji koridorudur. Üçüncü proje ise Karadeniz’in dip tabakasının altından geçerek Avrupa kıtasına uzanacak ve Romanya ile Macaristan’a hizmet verecek elektrik iletim hattıdır.
Bayraktar, bu üç hat eksiksiz biçimde devreye alındığında Türkiye ve Azerbaycan’ın hem bölgeye hem de küresel enerji piyasalarına yeni ve güçlü bağlantı noktaları sunacağını vurguladı.
Türk dünyası elektrik ağıyla birbirine bağlanabilir
“Elektriğin TANAP’ı” olarak adlandırılan projeye ilişkin teknik detayları da aktaran Bayraktar, uygulamanın ilk aşamasında mevcut altyapının verimli biçimde kullanılacağını, sonrasında ise kapasitenin kademeli olarak artırılacağını açıkladı.
Ayrıca, Kazakistan ve Özbekistan ile varılan mutabakatların bu projelerle entegre edilmesi durumunda, oluşturulacak elektrik ağının Türk dünyasını birbirine bağlayan çok daha geniş kapsamlı bir yapıya evrilebileceğini ifade etti.
Azerbaycan’dan elektrifikasyon vurgusu
Azerbaycan Enerji Bakanı Parviz Şahbazov, iki ülke arasındaki petrol ve doğalgaz alanındaki başarılı iş birliğini elektrifikasyon boyutuna da taşımak istediklerini belirtti.
Şahbazov, yürütülen müzakerelerde sadece elektrik üretiminin değil, üretilen enerjinin ülkeler arası transferini mümkün kılacak fiziksel bağlantıların da detaylıca ele alındığını vurguladı. Azerbaycan ve Türkiye üzerinden geniş bir coğrafyanın ve Avrasya kıtasının enerji ağıyla birbirine bağlanmasının temel hedef olduğunu kaydetti.
Elektrikte bağlantısallık için yeni çalışma grubu
Forum çerçevesinde Bayraktar ve Şahbazov’un imzaladığı protokol ile ikili ve bölgesel enerji projelerinin daha bütüncül ve sistematik bir bakış açısıyla ele alınması kararı alındı.
Bu doğrultuda “elektrikte bağlantısallık” başlığındaki çalışmaların daha detaylı biçimde masaya yatırılması ve kurumsal düzeyde takibi planlanıyor. İlerleyen dönemlerdeki forumlarda oluşturulacak çalışma gruplarından birinin, doğrudan elektrikte bağlantısallık konusuna odaklanarak somut adımlar atması kararlaştırıldı.