ANKARA (İGFA) - Bursa Milletvekili ve CHP Genel Başkan Yardımcısı Orhan Sarıbal, düzenlediği basın toplantısında tarım sektörünün karşılaştığı sorunları masaya yatırdı. Sarıbal'ın gündeminde çiftçilerin artan borçları, yükselen üretim maliyetleri, ürünlerin piyasa değerleri, Malatya'da yaşanan sel felaketi, kuru üzüm fiyatları ve ABD'nin Türk zeytinyağına getirdiği ek gümrük vergisi yer aldı.

Gıdaya erişimin herkes için temel bir hak olduğunu vurgulayan Sarıbal, tarımsal üretimin sadece çiftçileri değil, toplumun tüm kesimlerini doğrudan ilgilendiren bir konu olduğunu ifade etti. İktidarın üretim odaklı politikalar yerine ithalatı önceleyen bir anlayışla hareket ettiğini savunan Sarıbal, bu durumun hem üreticiyi hem de tüketiciyi yoksullaştırdığını dile getirdi.

ÇİFTÇİNİN BANKA BORCU 1,4 TRİLYON LİRAYI AŞTI

Sarıbal, Haziran 2026 verilerine göre çiftçilerin bankalara olan tarımsal kredi borcunun 1 trilyon 459 milyar liraya ulaştığını duyurdu. 2004 yılında 5,3 milyar lira olan bu borcun 275 kat arttığını hatırlatan Sarıbal, aynı süreçte tarımsal desteklerin 3,1 milyar liradan 167,6 milyar liraya yükseldiğini belirtti. Borç ile destek arasındaki makasın gitgide açıldığını vurgulayan Sarıbal, 2004'te 1,7 kat olan bu oranın günümüzde 8,7 kata çıktığını kaydetti.

Takipteki tarım kredilerinin de bir yıl içinde 7,7 milyar liradan 25,5 milyar liraya yükseldiğine dikkat çeken Sarıbal, "Çiftçi perişan. Hem de üreterek perişan" sözleriyle tabloyu özetledi.

Sarıbal, tarımsal finansmanın merkezinden kredilerin çıkarılmasını, çiftçilerin faiz yükünden kurtarılmasını ve üretimlerini sürdürebilmeleri için kamusal desteklerin artırılmasını talep etti.

BURSA'DA ŞEFTALİ ÜRETİCİSİ MALİYETİN ALTINDA SATIYOR

Bursa, Mersin ve Denizli illerindeki şeftali üreticilerinin ciddi bir maliyet baskısı altında olduğunu aktaran Sarıbal, Bursa'da kilogram maliyeti 20-25 liraya tırmanan sanayilik şeftalinin 5 liraya kadar düşen fiyatlarla alıcı bulduğunu belirtti.

Mersin'de yaklaşık 15 liraya mal olan sanayilik şeftalinin yine 5 liraya alınmak istendiğini, Denizli'nin Çivril ilçesinde ise maliyeti yaklaşık 22 lira olan sofralık şeftalinin 15 liraya kadar gerilediğini aktaran Sarıbal, üreticinin ürünü satsın ya da dalında bıraksın zarar ettiğini söyledi. Sarıbal, "Üretim yapan çiftçi adeta cezalandırılıyor" ifadelerini kullandı.

MALATYA'DA 400 TONDAN FAZLA KAYISI TELEF OLDU

Malatya'da etkili olan sağanak yağış ve selin kayısı üreticilerini derinden etkilediğini belirten Sarıbal, CHP Malatya İl Başkanlığı'ndan alınan bilgilere göre 168 çiftçinin selden zarar gördüğünü, 3 ev, 2 ahır ve 2 deponun hasar aldığını açıkladı. Kurutulmak üzere açıkta serilen 400 tondan fazla kayısının telef olduğunu vurgulayan Sarıbal, zarar tespit çalışmalarının gecikmeden tamamlanmasını istedi.

Üreticinin sadece faizli borç ertelemesiyle ayağa kaldırılamayacağını savunan Sarıbal, zararların doğrudan karşılanmasını, karşılıksız desteklerin verilmesini ve borçların faizsiz şekilde yeniden yapılandırılmasını talep etti.

"KURU ÜZÜMDE FİYAT 150 LİRANIN ALTINDA OLMAMALI"

Kuru üzüm üreticisinin yeni sezon fiyatını merakla beklediğini belirten Sarıbal, 2026 yılı için bir kilogram kuru üzümün çıplak maliyetinin 93 lira olduğunu, üreticinin emeği ve yaşam payı eklendiğinde referans fiyatın 151,50 lira olarak hesaplandığını söyledi.

TMO'nun 2025 yılında 9 numara çekirdeksiz kuru üzüm için kilogram başına 120 lira fiyat belirlediğini hatırlatan Sarıbal, yeni sezon fiyatının açıklanmasında yaşanan gecikmenin üreticiyi tüccarın insafına terk ettiğini savundu.

Sarıbal, TMO'nun bir an önce fiyat açıklamalı ve bu fiyatın 150 liranın altında olmaması gerektiğini vurguladı.

ABD'NİN ZEYTİNYAĞI VERGİSİNE TEPKİ

ABD'nin Türkiye'den ithal edilen zeytin ve zeytinyağına yüzde 12,5 ek gümrük vergisi getirmesinin üretici ve ihracatçı üzerinde baskı oluşturacağını belirten Sarıbal, ABD'nin Türkiye zeytinyağı ihracatında kritik bir pazar olduğunu söyledi. 2024-2025 sezonunun ilk dokuz ayında yaklaşık 480 milyon dolarlık zeytinyağı ihracatı gerçekleştirildiğini, bunun 118 milyon dolarlık kısmının ABD'ye yapıldığını aktaran Sarıbal, Türkiye'nin kendi üreticisini koruyacak bir dış ticaret politikası oluşturması gerektiğini savundu.

Zeytinyağının dökme olarak düşük fiyatla ihraç edilmesi sebebiyle katma değerin başka ülkelerde kaldığını belirten Sarıbal, markalaşmaya ve üreticinin ihracat gelirinden daha fazla pay almasına yönelik politikalar geliştirilmesini istedi.

TURŞULUK BİBERDE DE FİYAT KRİZİ

Balıkesir'in Deliklitaş ve Yaylacık mahallelerindeki turşuluk biber üreticilerinin de benzer sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirten Sarıbal, kilogramı 35-40 liraya satılabilen ürün için üreticinin en az 70 lira fiyat beklediğini söyledi. Mazot ve gübre fiyatlarının yüzde 50-60, işçilik ve diğer bakım giderlerinin ise yüzde 40-50 arttığını vurgulayan Sarıbal, üreticilerin az sayıdaki alıcının belirlediği koşullara mahkûm edildiğini savundu. Sarıbal, üretim maliyetinin altında alım yapılmasının önlenmesi, piyasanın kamu tarafından düzenlenmesi ve üretici örgütlerinin fiyat belirleme süreçlerine dahil edilmesi çağrısında bulundu.