ANKARA (İGFA) - Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Et, Hazırlanmış Et Karışımları ve Et Ürünleri Tebliği (2026/15 numaralı tebliğ), Resmi Gazete'de yer alarak yürürlüğe girdi. Bu yeni düzenleme, 2019 yılından bu yana geçerli olan mevcut kuralları ortadan kaldırarak et ve et ürünlerinin üretim süreçleri, ambalajlanma, etiketlenme ve piyasaya sunulma koşulları için kapsamlı yeni standartlar belirledi.

DÖNER ÜRÜNLERİNDE ETİKETLEME VE İÇERİK STANDARTLARI

Yeni tebliğ kapsamında döner ürünleri, üretim yöntemlerine göre üç ana kategoriye ayrılarak tanımlandı: yaprak döner, kıyma döner ve yaprak-kıyma döner. Bu sınıflandırmayla birlikte her bir türün içerik oranları netleştirildi. Kıyma döner ürünlerinde kırmızı etin en fazla yüzde 90'ı kıyma formunda, en az yüzde 10'u ise yaprak haline getirilmiş çiğ kırmızı etten oluşmak zorunda. Yaprak-kıyma döner ürünlerinde ise yaprak etin oranı en az yüzde 60, kıyma oranı ise en fazla yüzde 40 olarak belirlendi. Ayrıca döner ürünlerinde yağ oranının yüzde 25'i, tuz oranının ise yüzde 2'yi aşmaması şartı konuldu. Üretim sürecinde fıstık veya peynir gibi girdi maddelerinin kullanılması yasaklanırken, döner ürünlerinde toplam et proteini oranının en az yüzde 12 olması gerekmektedir.

Piyasada satışa sunulan döner ürünlerinin adında yer alan “yaprak”, “kıyma” veya “yaprak-kıyma” gibi tanımlayıcı ifadelerin, ürün adıyla aynı renk ve yazı karakterinde yer alması zorunlu kılındı. Bu kural, tüketicilerin ürünün türünü net bir şekilde ayırt edebilmesi amacıyla getirildi.

KIYMA ÜRÜNLERİNDE YAĞ VE KOLAJEN BİLGİSİ ZORUNLU

Yeni düzenleme ile birlikte kıyma ürünlerinin etiketlerinde “Yağ en çok yüzde...” ve “Kolajen bağ doku proteini/et proteini oranı en çok...” şeklinde ifadelerin, tüketicinin kolayca görebileceği temel görüş alanında yer alması zorunlu hale getirildi. Etiket üzerinde ürün adının, tür adıyla birlikte belirtilmesi gerekecek. Marka isimleri dahil olmak üzere “%100”, “%100 Dana eti” ya da “%100 Göğüs eti” gibi mutlak ifadelerin ve benzeri logoların kullanılması yasaklandı.

PERAKENDE SATIŞLARDA TALEBE BAĞLI ÜRETİM VE KANATLI KIYMA KISITLAMALARI

Perakende satış noktalarında kıyma, kanatlı kıyma ve hazırlanmış et karışımlarının üretimi, genel kural olarak tüketici talebi üzerine ve anında gerçekleştirilebilecek. Ancak kanatlı kıyma ve bu kıymanın kullanılmasıyla hazırlanan kanatlı eti karışımları, yalnızca dondurulmuş formda piyasaya sürülebilecek. Çiğ kanatlı etleri hazır ambalajlı olarak satılacak ve perakende satıcılar, ambalaj bütünlüğünü bozmadan bu ürünleri tüketicilere sunmakla yükümlü olacak.

SUCUK VE PASTIRMADA PROTEİN TOZU VE SOYA YASAĞI

Sucuk, ısıl işlem görmüş sucuk ve pastırma üretiminde protein, protein hidrolizatı, protein tozu gibi azot kaynakları ile nişasta, nişasta içeren maddeler ve soya ürünleri gibi dolgu maddelerinin kullanılması yasaklandı. Baharatlardan kaynaklanan nişasta ve bitkisel protein için ise sınırlı bir istisna tanındı. Sucuk ürünlerinde toplam et proteini oranının en az yüzde 15, ısıl işlem görmüş sucuklarda ise en az yüzde 13 olması gerekmektedir.

Kavurma ve kıyma kavurma ürünlerinde ise hiçbir gıda katkı maddesinin kullanımına izin verilmeyecek. Bu ürün gruplarında protein tozu, nişasta ve soya gibi dolgu maddelerinin kullanımı da kesinlikle yasaklanmıştır.

TÜTSÜLEME YASAĞI VE AROMA VERİCİLERİNE SINIRLAMA

Yeni tebliğ ile sucuk, ısıl işlem görmüş sucuk, döner, kanatlı eti döneri, pastırma, kavurma ve kıyma kavurma ürünlerinde tütsüleme işlemi yapılamayacak. Ayrıca bu ürün gruplarına tütsü aroma vericileri ve et aroması veren aroma vericilerinin eklenmesine yönelik sınırlamalar getirildi.

KANATLI ET ÜRÜNLERİNDE YENİ STANDARTLAR

Kanatlı köfte ve kanatlı burger ürünlerinde toplam et proteini oranı en az yüzde 10, yağ oranı en fazla yüzde 15 ve tuz oranı en fazla yüzde 2 olarak belirlendi. Kanatlı eti döneri ürünlerinde toplam et proteini oranının en az yüzde 14 olması gerekiyor. Pişmiş kanatlı eti döneri ürünlerinde ise bu oran yüzde 18 olarak tespit edildi. Mekanik ayrılmış kanatlı eti (MAKE), yalnızca kanatlı emülsifiye et ürünlerinde kullanılabilecek. MAKE içeren ürünlerin etiketlerinde, tüketicileri bilgilendiren özel bir ifadenin yer alması zorunlu tutuldu.

ETİKETLERDE ZORUNLU UYARI VE BİLGİLER

Emülsifiye et ürünlerinde baş eti kullanılması durumunda etikette “Baş eti içerir.” ifadesinin bulunması gerekecek. Mekanik ayrılmış kanatlı eti kullanılan emülsifiye kanatlı ürünlerinde ise hem etikette “Mekanik ayrılmış ... eti içerir.” ifadesi hem de bileşenler listesinde bu bilginin yer alması zorunlu. Çiğ kanatlı etleri, kanatlı kıyma ve hazırlanmış kanatlı eti karışımlarının etiketlerinde “Pişirme sırasında merkezi sıcaklık en az 72 °C’ye ulaşmalıdır.” uyarısının bulunması şartı getirildi.

Dondurulmuş olarak piyasaya sunulan çiğ et, kıyma, hazırlanmış et karışımları ve mekanik ayrılmış kanatlı etleri ürünlerinde ise “Çözündürüldükten sonra tekrar dondurulmaz.” ifadesine mutlaka yer verilecek.

İŞLETMELER İÇİN UYUM SÜRECİ VE YAPTIRIMLAR

Yeni tebliğ bugün itibarıyla yürürlüğe girdi. Ancak yayım tarihinden önce faaliyet gösteren gıda işletmecileri, yeni hükümlere 31 Mart 2027 tarihine kadar uyum sağlamakla yükümlü. Bu tarihe kadar işletmeler, mevcut eski tebliğin hükümlerine tabi olmaya devam edecekler. 31 Mart 2027'den önce piyasaya arz edilen ürünler ise raf ömürlerinin sonuna kadar piyasada bulunabilir. Yeni düzenlemeye aykırı hareket eden işletmelere, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu kapsamında idari yaptırımlar uygulanacak.

Söz konusu tebliğin detaylarına ulaşmak için tıklayabilirsiniz