ANKARA - BHA

Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde oluşturulan Deprem Riskinin Araştırılarak Deprem Yönetiminde Alınması Gereken Önlemlerin Belirlenmesi Amacıyla Kurulan Meclis Araştırması Komisyonu'nun Temmuz 2010 tarihli raporuna dayandırılan verilere göre, Marmara Depremi'nde toplam 17 bin 480 vatandaş yaşamını yitirdi. Aynı raporda, deprem sonucu 43 bin 953 kişinin yaralandığı açıklandı.

Yaklaşık 200 bin kişinin evsiz kaldığı bu büyük afette, 66 bin 441 konut ile 10 bin 901 iş yeri tamamen yıkıldı. Farklı düzeylerde depremden etkilenen kişi sayısı yaklaşık 16 milyona ulaşırken, hasar tespit çalışmaları sonucunda 285 bin 211 konut ve 42 bin 902 iş yerinde çeşitli ölçüde hasar meydana geldiği belirlendi.

Marmara Depremi'nin İstanbul'da da ağır bilançosu oldu. Kentte doğrudan 454 kişi hayatını kaybederken, Yalova, Düzce ve Gölcük'ten İstanbul'daki hastanelere sevk edilen yaralılar arasında yaşamını yitirenler dahil edildiğinde toplam can kaybı 981'e çıktı.

İstanbul'da depremde 1880 kişi yaralandı. Şehir genelinde yaklaşık 41 bin konut ve iş yerinde hasar tespit edilirken, orta ve ağır hasarlı 18 bin 162 konut kullanılamaz hale geldi.

Eğitim kurumları ve kamu binaları da depremden ciddi şekilde etkilendi. 3 bin 171 okuldan 820'si hasar görürken, kamu binalarında da önemli ölçüde yıkım yaşandı. İstanbul'da depremden en ağır darbe alan ilçe Avcılar oldu. Bu ilçede 270 kişi hayatını kaybederken, sayısız konut ve ticari tesis yıkıldı veya ağır hasar aldı.

Depremin ardından bakanlıklar, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ), belediyeler ve özel sektörün ortaklaşa yürüttüğü çalışmalarla kentlerde yeni konut alanları oluşturuldu. Okullar ve hastaneler başta olmak üzere kamu binalarında da kapsamlı güçlendirme projeleri hayata geçirildi.

Marmara Depremi'nde en yüksek can kaybının yaşandığı illerden Kocaeli'de, deprem sonrası yapı stoğunun yenilenmesine yönelik süreç hız kesmeden sürüyor.

Hazırlanan "Kentsel Dönüşüm Strateji Belgesi" çerçevesinde riskli alanlar netleştirilirken, çok sayıda bağımsız birim için teknik etüt raporları tamamlandı. Gölcük, Çayırova, Gebze, Körfez, Derince ve İzmit'in de aralarında bulunduğu pek çok ilçede yenileme projeleri uygulanmaya devam ediyor.

İzmit Cedit Mahallesi'nde devreye alınan "Yerinde Kentsel Dönüşüm Projesi" kapsamında 1097 konut ve 8 ticari üniteyi içeren 1105 hak sahibinin yapıları güncelleniyor. 12,6 hektarlık bölgede sürdürülen projede ilerleme yüzdesi yüzde 99'a ulaştı. 13 Haziran 2026'da yapılan kura çekiminin ardından konutların anahtar teslim süreçleri başlatıldı.

Gölcük'te de Merkez Mahallesi sınırlarında 36 dönümlük arazide hayata geçirilen dönüşüm projesi devam ediyor. Bu kapsamda 360 daire, 406 iş yeri ve 985 araçlık otopark kapasitesine sahip kompleksin inşaatı sürüyor.

Kocaeli, deprem sonrası sadece konut değil, sanayi ve dış ticarette de stratejik bir konuma yükseldi. İlimiz, 2025 yılı itibarıyla 22 milyar 928 milyon 716 bin dolarlık ihracat rakamına ulaşarak Türkiye'nin toplam dış satımının yüzde 8,4'ünü gerçekleştirdi. Otomotiv endüstrisi, 12 milyar 344 milyon 307 bin dolarlık katkıyla kentin dış satımının yüzde 54'ünü oluşturdu ve Kocaeli, otomotiv ihracatında ülke genelinde lider il unvanını aldı.

Sakarya, Marmara Depremi'nden en ağır hasarı gören kentler arasında yer aldı. Felakette 3 bin 891 kişi vefat ederken, 24 bini aşkın bina yerle bir oldu.

Afet sonrası 15 Temmuz Camili, Korucuk ve Karaman mahallelerinde yeni yerleşim dokusu oluşturuldu. Bu alanlarda deprem yönetmeliğine tam uyumlu konutlar ve sağlık tesisleri inşa edilerek sosyal yaşam alanları da planlandı.

Sakarya'da deprem sonrası dönemde yatay mimari anlayışı benimsenirken, olası doğal afetlerde koordinasyon sağlamak amacıyla Afet Koordinasyon Merkezi de faaliyete geçirildi.

Kentte kentsel dönüşüm hamlesi farklı lokasyonlarda da sürüyor. Tığcılar Mahallesi'nde 4,67 hektarlık arazide başlatılan projenin ilk aşaması 109 yapı ve 718 bağımsız bölümü hedefliyor. Yaklaşık 800 hak sahibini ilgilendiren bu çalışmada tahliye işlemlerinin 17 Ağustos tarihine kadar tamamlanması öngörülüyor.

Serdivan bölgesinde gerçekleştirilen "Advas Evleri Kentsel Dönüşüm Projesi" ile 48 konutun yeniden inşası planlanıyor. Erenler ilçesinde ise Yenimahalle ve Küpçüler mahallelerini kapsayan 666 dönümlük alanda etaplar halinde ilerleyen dönüşüm çalışmaları devam ediyor.

Deprem sonrası dönemde sağlanan yatırımlar ve teşvikler sayesinde sanayi altyapısını güçlendiren Sakarya'nın dış ticaret hacmi de katlanarak büyüdü. 1999 yılında 180 milyon dolar olan ilin ihracatı, 2024'te 6 milyar dolar eşiğini aştı.

Sakarya, 2025 yılında 5 milyar 893 milyon 867 bin dolarlık dış satımla Türkiye'nin en çok ihracat yapan 7'nci ili konumuna yükseldi. 2026 yılının ilk yedi aylık döneminde ise ilin ihracat geliri 3 milyar 209 milyon 705 bin dolara ulaştı.

1999 tarihinde tek bir organize sanayi bölgesine sahip olan Sakarya'da bugün yaklaşık 1900 hektarlık geniş bir alanda 7 organize sanayi bölgesinde 300'e yakın firma üretim gerçekleştiriyor. Bu sanayi alanlarında 30 bini aşkın kişi istihdam edilirken, yeni kurulacak organize sanayi bölgelerinde altyapı, kamulaştırma ve yatırım süreçleri titizlikle sürdürülüyor.