ANKARA – BHA

Türk İnternet Medya Birliği (TİMBİR), dijital medya ve internet gazeteciliğinde hukuki farkındalığın artırılması amacıyla “İnternet Gazetecileri ve İçerik Üreticileri İçin 33 Soruda TCK 217/A ve TCK 218 Rehberi”ni hazırladı.

Rehber, TİMBİR Genel Başkan Vekili ve Güvenli İnternet Medya Merkezi (GİMER) Genel Sekreteri Av. Cüneyd Altıparmak tarafından kaleme alındı.

Yanlış çıkan her haber suç değil

Rehberde, kamuoyunda “yanıltıcı bilgiyi yayma suçu” olarak bilinen düzenlemenin TCK 217/A maddesinde yer aldığı belirtilerek, suçun oluşabilmesi için birden fazla şartın birlikte gerçekleşmesi gerektiğine dikkat çekildi.

Buna göre bilginin yanlışlığının ortaya konulabilir olması, ülkenin iç veya dış güvenliği, kamu düzeni ya da genel sağlığı ilgilendirmesi, alenen yayılması, kamu barışını bozmaya elverişli nitelik taşıması ve kişinin bilgiyi yanlış olduğunu bilerek yalnızca endişe, korku veya panik oluşturma amacıyla yayması gerekiyor. Rehberde, şartlardan birinin dahi bulunmaması halinde TCK 217/A kapsamında suçun oluşmayacağı, yalnızca bir haberin sonradan yanlış çıkmasının yeterli olmadığı vurgulanıyor.

Başlık, görsel ve sosyal medya paylaşımına dikkat

Rehberde gazetecilerin yalnızca haber metnine değil, haber başlığına, görsellere ve sosyal medya paylaşımlarına da dikkat etmesi gerektiği belirtiliyor.

Haber metninde belirsiz olarak aktarılan bir bilginin, başlıkta veya sosyal medya görselinde kesinleşmiş bir gerçek gibi sunulmasının farklı bir anlam oluşturabileceğine işaret ediliyor. Bir paylaşım değerlendirilirken başlık, görsel, açıklama ve haber metninin birlikte ele alınabileceği ifade ediliyor.

“İddia” yazmak tek başına yeterli değil

Rehberde, bir haberin başlığına “iddia”, “öne sürüldü” ifadelerinin veya soru işaretinin eklenmesinin otomatik olarak hukuki koruma sağlamadığı da vurgulanıyor.

İddiayı kimin ortaya attığının, hangi bilgi veya belgeye dayandığının ve hangi bölümünün doğrulanamadığının açık biçimde belirtilmesi gerektiği kaydediliyor.

Gazetecilere doğrulama ve kayıt uyarısı

TİMBİR rehberinde gazetecilere haber kaynaklarıyla yapılan görüşmelerin, doğrulama taleplerinin, kurumlara yöneltilen soruların, gelen yanıtların, haberin yayımlanan ilk sürümünün ve daha sonra yapılan güncellemelerin kayıt altında tutulması tavsiye ediliyor.

Resmî bir kurumun bir haberi yalanlamasının da tek başına suçun oluştuğunu göstermeyeceği; haberin hazırlanırken hangi kaynaklara dayandığı, ne ölçüde doğrulama yapıldığı ve yayıncının amacı gibi unsurların birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtiliyor.

Haber verme ve eleştiri hakkına vurgu

Rehberde, TCK 218 kapsamında haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamalarının suç oluşturmayacağı hükmüne de dikkat çekiliyor. Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamında ifade ve basın özgürlüğünün korunduğu hatırlatılıyor.

Muhabirden sosyal medya sorumlusuna görev ayrımı

Rehber, haber üretim sürecinde muhabir, editör, görsel tasarımcı ve sosyal medya sorumlusunun hukuki durumunu da ayrı ayrı ele alıyor.

Aynı ekipte çalışmanın tek başına herkesin aynı şekilde sorumlu tutulması anlamına gelmediği; kişinin habere hangi aşamada ve ne şekilde katkıda bulunduğunun, neyi bildiğinin ve hangi amaçla hareket ettiğinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiği ifade ediliyor.

TİMBİR’in 33 sorudan oluşan rehberi; internet gazetecileri, haber merkezleri ve içerik üreticileri açısından yayın öncesi doğrulama, yayın sonrası düzeltme, sosyal medya kullanımı ve olası soruşturmalarda dikkat edilmesi gereken hukuki başlıkları pratik örneklerle ortaya koyuyor.

İŞTE O 33 MADDE!

 

İNTERNET GAZETECİLERİ VE İÇERİK ÜRETİCİLERİ İÇİN

33 SORUDA| TCK 217/A VE TCK 218 REHBERİ

Hazırlayan| Av. Cüneyd Altıparmak

Türk İnternet Medya Birliği (TİMBİR) Genel Başkan Vekili,

Güvenli İnternet Medya Merkezi (GİMER) Genel Sekreteri.

cuneydaltiparmak@yahoo.com

[Bu Rehber; haber hazırlama, sosyal medya yayını ve soruşturma süreçleri hakkında genel bilgi verir. Bir paylaşımın hukuki sonucu, olayın ayrıntılarına ve uygulanacak mevzuata göre değişir; somut bir soruşturmada yerelden hukuki destek alınmalıdır]

Gündemdeki madde hangisi:

TCK 217’de mi, TCK 217/A’da mı düzenleniyor?

Doğru madde TCK 217/A’dır. “Halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçu bu maddede düzenlenir. Madde, 7418 sayılı Kanun’un 29. maddesiyle Türk Ceza Kanunu’na eklenmiştir.

TCK 217, farklı bir suç olan “kanunlara uymamaya tahrik” hakkındadır. TCK 218 ise basın ve yayın yoluyla işlenen ilgili suçlarda ceza artırımı ile haber verme ve eleştiri güvencesini düzenler. Bu rehber için doğru ifade “TCK 217/A ve TCK 218”dir. [1, 2]

 

Suçun oluşması için hangi şartların

birlikte bulunması gerekir?

Şu beş şartın tamamı birlikte bulunmalıdır:

-Yanlış olduğu ortaya konulabilen bir bilgi bulunmalıdır. Bu bilgi, kişisel görüş değil, doğruluğu araştırılabilen bir olay veya durumla ilgili...