ANTALYA - BHA

İzmir'in Gaziemir ilçesinde bulunan ve 2007 yılında radyoaktif atıkların tespit edilmesiyle Türkiye'nin uzun süredir gündeminde yer alan eski kurşun fabrikası sahasındaki çevresel iyileştirme çalışmaları, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) değerlendirildi.

Antalya'da düzenlenen zirve kapsamında EKOVAR tarafından gerçekleştirilen “Atık ve Çevre: Endüstriyel, Kimyasal ve Radyoaktif Atıkların Yönetimi” başlıklı panelde, Gaziemir'deki radyoaktif kirliliğin giderilmesi için yürütülen çalışmalar, kullanılan teknolojiler ve sahanın mevcut durumu ele alındı.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdür Yardımcısı Gürsel Erul'un moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelde, kamu kurumlarının temsilcileri ile çevre ve atık yönetimi alanındaki uzmanlar değerlendirmelerde bulundu.

Panelde, 2022 yılında hazırlıklarına başlanan ve 2024'te sahada uygulama aşamasına geçilen çevresel iyileştirme sürecinin teknik ayrıntıları paylaşıldı.

19 yıldır gündemde olan sahada radyolojik temizlik tamamlandı

Gaziemir'deki eski kurşun fabrikası sahasında radyoaktif atıkların varlığı ilk olarak 2007 yılında tespit edildi.

Kamuoyunda “İzmir'in Çernobili” olarak anılmaya başlanan alan, çevre kirliliği ve halk sağlığına yönelik olası riskler nedeniyle uzun yıllar gündemde kaldı.

Sahanın temizlenmesine yönelik çalışmalar, 2022 yılında kamu kurumlarının iş birliğiyle başlatıldı. EKOVAR Çevre Grup A.Ş. tarafından yürütülen faaliyetler, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının koordinasyonunda ve Nükleer Düzenleme Kurumunun düzenleyici kontrolü altında gerçekleştirildi.

Dört yıllık sürecin ardından hazırlanan nihai raporlar, ölçüm ve analiz sonuçları ile denetim bulguları Nükleer Düzenleme Kurumu tarafından incelendi.

Nükleer Düzenleme Kurulu, 22 Ekim 2026 tarihli ve 2026-45/1 sayılı kararıyla alandaki radyoaktif kirliliğin giderildiğini ve sahanın kullanımına radyolojik açıdan engel bulunmadığını belirledi.

Bakanlık yetkilisi Erul: “Burası nükleerden arındırıldı”

COP31 kapsamında düzenlenen panelde konuşan Çevre Yönetimi Genel Müdür Yardımcısı Gürsel Erul, Gaziemir sahasının radyoaktif ve kimyasal kirlilik bakımından mevcut durumuna ilişkin bilgi verdi.

Sahadaki toprak kirliliği değerlendirmelerine değinen Erul, mevcut analiz sonuçlarının toprağın takip gerektirmeyen saha olarak sınıflandırıldığını gösterdiğini söyledi.

Erul, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Şu anda toprak kirliliğiyle ilgili olarak, benim bildiğim burasının takip gerektirmeyen bir saha olduğu ve toprak açısından da kirli olmadığı yönünde bir Saha Örnekleme Analiz Planı (SÖAP) raporu var. Bizim çalışmamız devam ediyor. Şu anda toprak kirliliği bakımından bilgim dahilinde burası takip gerektirmeyen bir saha olarak sınıflandırıldı. Burası, nükleerden arındırıldı, toprak kirliliği açısından sorun yok.”

Erul'un açıklamasıyla, Nükleer Düzenleme Kurulunun radyolojik temizlik kararının yanı sıra sahadaki toprak kirliliğine ilişkin yürütülen değerlendirmelerin mevcut durumu da gündeme geldi.

Bununla birlikte, radyolojik açıdan kullanım engeli bulunmadığına ilişkin karar ile kimyasal kirliliğe yönelik analiz ve izleme süreçlerinin farklı kurumların sorumluluğunda yürütüldüğü belirtildi.

70 dönümlük saha kontrolsüz girişlere kapatıldı

EKOVAR Atık Yönetimi ve Projeler Direktörü Erhan Oymak, panelde Gaziemir'deki çalışmaların başlangıcından itibaren yürütülen süreci anlattı.

Şirket olarak 2022 yılının sonlarına doğru sahadaki mülkiyet sorununu çözdüklerini belirten Oymak, ilk incelemelerde alanın kontrolsüz girişlere açık olduğunu tespit ettiklerini söyledi.

Sahanın çevresinde yerleşim alanları, sanayi kuruluşları ve bir ilkokul bulunduğuna dikkat çeken Oymak, şu ifadeleri kullandı:

“Mülkiyet sorununu çözdükten sonra sahanın o günün koşullarında kontrolsüz girişe açık olduğunu tespit ettik. Bahsettiğimiz saha 70 dönümlük bir saha. Çevresinde yaşam alanları, çok yakın noktasında sanayi kuruluşları ve ilkokulun olduğunu gördük.”

Oymak, öncelikle sahanın çevresinin kapatıldığını, ardından çevresel iyileştirme faaliyetleri için gerekli resmî başvuruların gerçekleştirildiğini belirtti.

Yetkilendirme sürecinin ardından 2024 yılında Bakanlık tarafından sahada çevresel iyileştirme faaliyetinde bulunulmasına izin verildiğini aktardı.

500'ün üzerinde sondaj, 95 binden fazla ölçüm

Gaziemir'deki çalışmalarda kullanılan yöntemler hakkında bilgi veren Oymak, sahada görev yapacak personelin eğitimi, ekipmanların belirlenmesi ve ölçüm çalışmalarının planlanmasının hazırlık aşamasındaki öncelikli konular olduğunu söyledi.

Sahadan alınan toprak numunelerinin radyoaktivite analizlerinin Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) tarafından yapıldığını belirten Oymak, diğer analizlerin ise çevre laboratuvarlarında gerçekleştirildiğini ifade etti.

Analiz sonuçları doğrultusunda hazırlanan iyileşti...