ANKARA - BHA
Akademisyen Prof. Dr. Musa Kazım Arıcan, 18 Kasım 2026 tarihinde kaleme aldığı yazısında Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) bünyesindeki iş birliğinin toplumlar düzeyinde güçlendirilmesi için eğitim, kültür, bilim ve gençlik alanlarında kurumsal mekanizmalar oluşturulması gerektiğini ifade etti.
Dede Korkut'un Türk dünyasının ortak hafızasındaki yerinden hareketle Avrupa'daki Erasmus programının kuruluş anlayışını değerlendiren Arıcan, devletler arasındaki siyasi yakınlaşmanın kalıcı toplumsal ilişkilerle desteklenmesinin önemine dikkat çekti.
Türk Devletleri Teşkilatı'nın 29-30 Ekim 2026 tarihlerinde Ankara'da düzenlenen 13. Zirvesi'ne değinen Arıcan, Türkiye'nin dönem başkanlığının yeni iş birliği modelleri geliştirmek için fırsat oluşturduğunu belirtti.
Arıcan, yazısında şu ifadeleri kullandı:
“Şimdi soru şudur: Devletlerin masada kurduğu kardeşliği, gençlerin, kültür insanlarının, öğretmenlerin, akademisyenlerin, sanatçıların ve sivil toplumun hayatına hangi yollarla taşıyacağız?”
“Birlik, ilan edilerek değil, birlikte yaşanarak kurulur”
Dede Korkut anlatılarında ortak hafızanın nesilden nesile aktarılmasının önemine değinen Arıcan, Avrupa'nın öğrenci hareketliliği için Erasmus'un adını tercih etmesini de bu açıdan değerlendirdi.
İbn Haldun, Fârâbî ve Yusuf Has Hacib'in düşüncelerinden hareketle toplumsal birlikteliğin ortak deneyimlerle güçlenebileceğini belirten Arıcan, “Bu üç bilgenin ortak dersi şudur: Birlik, ilan edilerek değil, birlikte yaşanarak kurulur.” ifadelerini kullandı.
Türk dünyasında siyasi ve kurumsal yakınlaşmanın önemli aşamalardan geçtiğini belirten Arıcan, 1992'de başlayan liderler düzeyindeki temasların 2009 Nahçıvan Anlaşması ve 2021'de Türk Devletleri Teşkilatı'nın kurulmasıyla kurumsal bir yapıya kavuştuğunu hatırlattı.
Arıcan, buna rağmen eğitim, kültür ve toplumsal hareketlilik alanlarında daha kapsamlı mekanizmalara ihtiyaç bulunduğunu vurguladı.
Birinci öneri: Türk dünyasına Erasmus benzeri Korkut Ata Programı
Arıcan'ın ilk önerisi, Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde eğitim, gençlik, kültür ve spor alanlarındaki hareketlilik çalışmalarını ortak bir çatı altında toplamak amacıyla “Korkut Ata Türk Dünyası Hareketlilik Programı”nın oluşturulması oldu.
2026-2040 dönemini kapsayacak şekilde tasarladığı programın ilk üç yılda uygulanarak kalıcı bir kurumsal mekanizmaya dönüştürülmesini öneren Arıcan, mevcut öğrenci değişim programlarının daha geniş kesimlere ulaştırılması gerektiğini ifade etti.
Programın yalnızca üniversite öğrencilerini değil, ortaokul ve lise öğrencilerini, öğretmenleri, akademisyenleri, mesleki eğitim kursiyerlerini, gençlik çalışanlarını, belediyeleri ve sivil toplum kuruluşlarını da kapsaması gerektiğini belirtti.
Arıcan, önerisinin temel yaklaşımını şöyle açıkladı:
“Bu yüzden Korkut Ata'yı bir siyasal topluluk terbiyesi olarak görüyorum. Kurumlar yalnız iş yürütmez, alışkanlık da üretir.”
Programın Türk Devletleri Teşkilatı bünyesindeki bir üst yapı, ülkelerde oluşturulacak ulusal ajanslar ve yararlanıcı kurumlardan oluşan üç katmanlı bir modelle yürütülmesini öneren Arıcan, öğrenci ve öğretmen hareketliliği, kurumlar arası projeler, gençlik girişimleri ve ortak dijital platformların temel faaliyet alanları olabileceğini belirtti.
Program kapsamındaki her projenin en az iki ülkenin ortaklığını içermesini önerdi.
Arıcan, “Asıl hedef, Türk devletleri arasında dağınık duran kültürel yakınlığı ortak bir kamusal akla dönüştürmektir.” değerlendirmesinde bulundu.
Mevcut Orhun Değişim Programı'nın da bu yapıya entegre edilebileceğini belirten Arıcan, yeni mekanizmanın mevcut kurumlara alternatif değil, kurumlar arasında koordinasyon sağlayan bir çatı olması gerektiğini vurguladı.
İkinci öneri: İlk Türk Dünyası Eğitim Fuarı Ankara'da düzenlensin
Arıcan, ikinci önerisinde Türk devletlerindeki üniversiteleri, burs sağlayan kurumları ve öğrencileri düzenli olarak buluşturacak bir Türk Dünyası Eğitim Fuarı oluşturulmasını gündeme getirdi.
Eylül 2026'da Glasgow'da düzenlenen Avrupa Uluslararası Eğitim Birliği Konferansı'nda Türkiye'nin 96 üniversiteyle temsil edildiğini hatırlatan Arıcan, bu deneyimin Türk dünyasına yönelik ortak bir fuar için kullanılabileceğini ifade etti.
İlk fuarın Türkiye'nin dönem başkanlığında Ankara'da düzenlenmesini öneren Arıcan, sonraki yıllarda organizasyonun Türk Devletleri Teşkilatı dönem başkanlığını üstlenen ülkelere taşınabileceğini belirtti.
Ayrıca her beş yılda bir Türkiye'de daha geniş kapsamlı bir eğitim ve gençlik fuarı yapılmasını önerdi.
Fuarda üniversitelerin programlarını tanıtması, burs olanaklarının paylaşılması, diploma tanıma ve denklik işlemleri hakkında bilgi verilmesi, mesleki eğitim ve staj fırsatlarının değerlendirilmesi ile ortak Türk alfabesi ve yapay zekâ üzerine çalışmalar yürütülmesinin hedeflenebileceğini aktardı.
Arıcan, fuarın başarısının yalnızca katılımcı sayısıyla ölçülmemesi gerektiğini belirterek, “Fuar, ziyaretçi...









💬 Yorumlar (0)
İlk yorumu siz yapın.